پنج شنبه  08 تير 1396 
[ هفته نامه پنجره شنبه ها بر روی کیوسک مطبوعات شهر تهران ]    
شماره مجله 287 >> سیاسی >> شماره صفحه مجله 54
گفت‌وگو با رسول نجفیان هنرمندی که مداحی می‎کند
خواندن برای امام حسین(ع) افتخار من است
نويسنده : محمدعلی غفاری زاد

هر چند بازیگر و کارگردان است اما بسیاری از مردم او را با انتشار قطعاتی چون «عجب رسمیه» می‎شناسند. رسول نجفیان علاوه بر خوانندگی، بازیگری، کارگردانی و نویسندگی در عرصه مداحی هم فعال است و به مداحی عشق می‎ورزد. او خواندن برای امام حسین را موجب افتخار خودش می‎داند. البته نجفیان انتقاد هم زیاد دارد. او معتقد است جریان اصیل مداحی در کشورمان فراموش شده و حالا نوحه‎ها به سبک‎‎هایی که نباید، خوانده می‎شوند و مردم را به‎جای غمگین کردن و به فکر فرو بردن یاد آثار خوانندگان لس‌آنجلسی می‎اندازند. نجفیان که سال‎ها مشغول جمع‎آوری نوحه‌خوانی‎ها در روستا‎ها بوده معتقد است، نوحه‌خوانان گمنامی که در روستا‎ها هستند و بدون هیچ چشمداشت مادی برای امام حسین (ع) می‎خوانند، بسیار هنرمند و اصیل هستند و باید صدایشان به گوش مردم رسانده شود. 

شما کارگردان تئاتر و بازیگر شناخته شده‎ای هستید، اما با این حال بسیاری از مردم شما را با کار‎هایی که در عرصه خوانندگی یا مداحی انجام داده‌اید، می‎شناسند. چه شد سمت مداحی رفتید؟ 
نوحه‎ها بخشی از آیین‎‎های مهم عاشورا هستند که متاسفانه این روز‎ها شاهدیم که برخی ابتذال‎‎های فکری نوحه سرایان به آن‎ها آسیب زده است. من حدود 30 تا 40 سال گذشته را به روستا‎های زیادی رفته‎ام و شاهنامه خوانی‎ها و نوحه خوانی‎ها را جمع‎آوری کرده‎ام. شاهنامه‌خوانی‎‎هایی که جمع کرده‎ام از دل روستاهاست و افرادی آن‎ها را خوانده‎اند که سینه به سینه از اجدادشان آموخته‎اند و خواندنشان اصالت دارد. همین‎طور نوحه‎‎هایی را جمع‎آوری کرده‎ام که برخی قدمت 600 ساله دارند. مجموعه این نوحه‎‎های قدیمی را یک‌بار از سوی انتشارات سروش منتشر کردم و یک‌بار هم در مجموعه با ذوالجناح. همیشه هم عاشق هنر‎های مردمی به‎خصوص در بخش هنر‎های آیینی بوده‎ام. همان‎طور که می‎دانیم بخش عمده‎ای از این هنر را هم می‎توان در دل آیین‎‎هایی که مردم برای امام حسین (ع) می‎شناسند، جست‌وجو کرد. 

گفتید مداحی‎ها دچار آسیب شده‎اند. این آسیب‎ها چگونه به‎وجود آمده است؟ 
تعداد مداحانی که اکنون اصالت را کارشان رعایت می‎کنند و حق مداحی را ادا می‎کنند، خیلی کم است. بقیه فکر می‎کنند برای به روز کردن هر چیزی باید هر مسیرتازه‎ای که دلشان می‎خواهد را طی کنند، در حالی ‎که به هیچ وجه این‎طور نیست. جوان‎ها بدون اطلاع از تاریخ و پیشینه مداحی کردن و بدون آشنایی با شعر و موسیقی کربلا پا در این مسیر می‎گذارند و ناخواسته آسیب‎‎هایی را به این جریان وارد می‎کنند که درست نیست. این معضل باید آسیب‎شناسی و هر چه زودتر برای آن راه حلی ارائه شود. ما حتی در عرصه موسیقی هم می‎بینیم کار‎هایی که برای امام حسین خوانده شده و ماندگارند یک پیشینه بسیار مهم و قابل اعتنا دارند. مثلا آهنگ‌سازان براساس نوحه‎ای که از پدربزرگ‌شان شنیده بودند، توانسته‎اند کار ماندگاری بسازند. 

چه‎چیزی مداحی‎‎های گذشته را از امروز برتر می‎کند؟ 
در نوحه و نوا‎های ما تکنیک‎‎های عجیب و تاثیر‎گذاری وجود دارد. در تمام مواقع جنگ، ریتم تند می‎شود. شما تمام آن شور و هیجان نبرد را حس می‎کنید. ولی زمانی که کشتار می‎شود و ذوالجناح بی‎سوار می‎آید، ریتم، ریتم سوگ و فاجعه می‎گیرد و آرام می‎شود. یعنی حس و حال آدم‎ها با همین موسیقی بالا و پآیین می‎رود. من این تکنیک‎‎ها را از همین جزئیات گرفتم. از کار‎هایی که از تمام نقاطی که رفتم شنیده بودم، تاثیر‎پذیری داشتم. سعی کردم از همه ساز‎ها استفاده کنم ولی تکیه اصلی‎ام روی ساز‎های مذهبی مثل سنج و طبل و این قبیل ساز‎ها بود. 

گفتید سراغ جمع‎آوری نوحه‎ها در روستا‎ها رفته‎اید. چرا؟ 
من یک مجموعه غنی از شاهنامه‌خوانی‎ها، لالایی‎ها، مثنوی‌خوانی‎ها و نوحه نوا‎های عاشورایی جمع کردم. حالا اینکه چرا اول از همه سراغ نوحه‎‎های عاشورایی رفتم و آن‎ها را زود‎تر جمع و جور کردم و منتشرشان کردم، دلیل دارد. این حس را داشتم که نوا‎های عاشورایی عرف در جامعه، روز به روز بیشتر به‎سمت ابتذال کشیده می‎شوند. طرف از یک ترانه لس‌آنجلسی خوشش می‎آید و ملودی‎اش را با یک سری از شعر‎های عاشورایی ادغام می‎کند و در هیأت‎ها می‎خواند و مردم هم به محض اینکه آن را می‎شنوند، به‎جای اینکه منقلب بشوند، غش‌غش می‎خندند که این همان آهنگ فلانی است‎ها. درحالی‎که ما نوحه‎‎هایی بسیار با ارزش داریم که قطعا ارزش و اعتبار فرهنگی‎شان خیلی بیشتر و بالاتر است. من در فضای روستا‎ها با کسانی روبه‎رو شدم که وقتی می‎گفتم بخوانند بی‎هیچ چشمداشت و توقعی برای امام حسین می‎خواندند، درحالی‎که می‎دانستند نه پاکنی انتظارشان را می‎کشد و سود مادی خواهند داشت. آن‎ها به عشق آقا می‎خواندند و به من هم این را یاد دادند. 

شما سال گذشته در برج میلاد تهران هم به نوحه‌خوانی برای امام حسین پرداختید. از این برنامه استقبال شد؟ 
بله. خیلی خوشحالم که مردم از این برنامه استقبال کردند. برخی از اقشار جامعه که کمتر در چنین برنامه‎‎هایی حضور پیدا می‎کنند، می‎آمدند و به من می‎گفتند که دل‌شان می‎خواهد بتوانند باز هم نوحه‌خوانی من و گروهم را ببینند. من آنجا این موضوع را کاملا متوجه شدم که حتی اگر قشر کوچکی از جامعه هستند که به اندازه بقیه نسبت به برنامه‎‎های مذهبی دلبستگی ندارند، به‎خاطر برخی برخورد‎ها و رفتار‎های فرهنگی ماست. چرا باید بگذارند کسی به سبک خواننده‎‎های لس‌آنجلسی مداحی کند؟ ما برای مداحی خودمان از قدیم سبک داشته‎ایم. سبک‎‎هایی که بر اساس دلایل و برنامه‎‎های مشخصی چیده شده بودند و هر چیزی در آن اسلوب و دلیل داشته است. 

اگر باز همچنین برنامه‎‎هایی برگزار شود حاضرید در آن‎ها به مداحی بپردازید؟ 
بله. من به مداحی‌هایم برای امام حسین افتخار می‎کنم و واقعا متاسفم که امسال چنین برنامه‎‎هایی در ماه محرم و صفر برگزار نشد. امیدوارم فضای بیشتری در اختیار مداحی‎‎های اصیل قرار بگیرد و آنچه را که سینه به سینه از اجدادمان به ما رسیده است را به مردم ارائه کنیم. ما در سراسر ایران مداحان گمنامی داریم که می‎توانند طوری از امام حسین بخوانند که حال آدم را دگرگون کنند