یکشنبه  10 ارديبهشت 1396 
[ هفته نامه پنجره شنبه ها بر روی کیوسک مطبوعات شهر تهران ]    
شماره مجله 287 >> سیاسی >> شماره صفحه مجله 8
انفجار انرژی نهفته تاریخ


تمدن نوین اسلامی، یعنی تمدنی که در آن همه استعداد‎های بشر شکوفا می‎شود و همه ظرفیت‎‎های کره زمین و طبیعت، به ‎کار گرفته می‎شوند. زمین آباد خواهد شد؛ دانش بشری به بالاترین حد خود خواهد رسید؛ نه تنها دانش، بلکه رشد عقلی بشر نیز به بالاترین حد می‎رسد. در روایت داریم که در دولت امام زمان (عج)، آن حضرت دستش را روی سر مردم می‎گذارد و عقل مردم کامل می‎شود: «إِذَا قَامَ قَائِمُنَا وَضَعَ یدَهُ عَلَی رئوسِ الْعِبَادِ فَجَمَعَ بِها عُقُولَهُمْ وَ کمُلَتْ بِها أَحْلَامَهُمْ» . البته مراد از دست، همان مدیریتی است که بر جامعه بشر اعمال می‎شود؛ «ید» در اینجا مثل «یدُ اللهِ فَوقَ اَیدِیهِم»  است که منظور این نیست که خداوند ـ نعوذ بالله ـ دستی دارد و این دست، پنج تا انگشت دارد و... بلکه مراد از ید، آن است که قدرت خدا بالاتر از قدرت آن‎هاست. 
این همان تمدنی است که به عقیده ما پایان تاریخ است. دوره‎ای که بشر، عالی‎ترین و برترین تمدنش را تجربه می‎کند. حرکت تاریخ، به ‎طور حتم به چنین دوره‎ای ختم می‎شود. این یک قانون است که بر این حرکت حاکم است. بنابراین، حرکت، حرکتی جهت‎دار است به‎سمت چنین تمدن نهایی یا تمدن برتر. 

ضرورت وجود انرژی محرک برای سوق دادن بشر به‎سوی تمدن اسلامی
برای اینکه جامعه بشری به این نقطه برسد، به یک انرژی محرک احتیاج دارد. این انرژی دو کار می‎کند: یکی اینکه جامعه بشر را به جنب و جوش وا می‎دارد و دیگر اینکه جنب و جوش جامعه بشری را جهت‎دار می‎کند؛ یعنی به‎سمت همان نقطه پایانی هدایت می‎کند. این قانون دوم است. 
قیام امام حسین (ع) عامل ایجاد انرژی محرک جهت تحقق تمدن اسلامی
مطلب دیگر آن است که انرژی‎ای که حرکت را در تاریخ بشر به ‎وجود آورد، سبب می‎خواهد؛ آن هم یک حرکت جهت‎یافته. این انرژی باید به ‎وسیله یک عامل به‎وجود بیاید. ما معتقدیم که قیام حسینی، در حقیقت تولیدکننده این انرژی در جامعه بشر بوده است؛ همه آنچه در مقاتل ذکر شده، پوسته و لایه سطحی از ماجرایی است که در کربلا رخ داد. این سطح، یک مغز دارد؛ مغز و پشت پرده این حوادث، در حقیقت، انرژی‎ای است که در این حادثه متولد شد. باید گفت یک بمب از انرژی جهت‎یافته. البته این انرژی، انرژی معنوی بود؛ یک بمب عجیب و بی‎سابقه مولد. یک انرژی ارزشی به‎وسیله سید‌الشهدا (ع) و یارانش در کربلا منفجر شد. این انفجار یک انفجار نور و یک انرژی نورانی و جهت‎دار بود. 
 مویدات قرآنی عاشورا
سئوالی در اینجا مطرح است که در کجای قرآن به این انرژی اشاره شده است. آیات زیادی با جریان کربلا ارتباط دارند؛ از جمله در روایات داریم که این آیه به شهادت سید‌الشهداء (ع) و ظهور حضرت ولی عصر (عج) تفسیر شده است: «وَ مَن قُتِلَ مَظلُوما فَقَد جَعَلْنَا لِوَلیهِ سُلْطَانا فَلَا یسْرِفَ فِی الْقَتلِ اِنهُ کَانَ مَنْصُورا» . مظلومی کشته می‎شود، ولی این مظلوم یک مظلوم عادی و معمولی نیست. آیات زیادی داریم که درباره ظلم نازل شده است. آیات زیادی داریم که در آن‎ها به رنج‎‎هایی که مظلومین تاریخ متحمل شده‎اند، اشاره شده است؛ اما این آیه، آیه ویژه‎ای است. معلوم است که یک مظلوم خاص مورد نظر است. در روایت آمده که این مظلوم، حضرت سید‌الشهداء (ع) است. 
 اجازه بدهید فعلا زیرساخت‎‎های حرکت اربعین را تبیین کنیم. این حرکت، یک حرکت بی‎ریشه نیست. اینکه امروز بیست تا 25 میلیون نفر در این همایش بزرگ شرکت می‎کنند، حرکتی نیست که مثلا یک حزب به راه انداخته باشد یا یک دولت این حرکت را ایجاد کرده باشد یا مجموعه‎ای از افراد تصمیم گرفته باشند آن را به ‎وجود آورند. بلکه پیاده‎روی اربعین، حرکتی است که از متن جامعه اسلامی، به‎سوی یک هدف برخاسته است. می‎توان گفت که عبارت «اَینَ الطالِبُ بِدَمِ الْمَقْتُولِ بِکَربَلاء» در حقیقت، به شکلی تفسیر همین آیه «وَ مَن قُتِلَ مَظلُوما فَقَد جَعَلْنَا لِوَلیهِ سُلْطَاناٌ فَلَا یسْرِفَ فِی الْقَتلِ اِنهُ کَانَ مَنْصُورا» است. یعنی اگر این انتقام از باب تشفی بود، «اسراف در قتل» هم محقق می‎شد. عبارت «فَلَا یسْرِفَ فِی الْقَتلِ» به این حقیقت اشاره دارد که این قتل، قتلِ تشفی نیست، بلکه قتل حساب‎شده و مبتنی بر یک معیار است چون «قتل» به معنی از سر راه برداشتن سد راه کننده‎‎هاست. بنابراین، آن‎هایی که می‎خواهند در زمان حاضر جلوی این حرکت را بگیرند، خواه یا ناخواه از سر راه برداشته می‎شوند. آن‎هایی که می‎خواهند در جامعه، نیروی مخالف این حرکت را ایجاد کنند، در روز قیام مهدوی و در آن روزی که بناست پایه‎‎های آن تمدن اسلامی کلان گذاشته شود، قطعا از جامعه بشری‎ تصفیه خواهند شد. 
عبارت «اِنهُ کَانَ مَنصُورا» هم به این معناست که فردی که ولی این حادثه است، یاری‎شده است؛ یعنی قانون حاکم بر تاریخ، به‎نفع اوست. البته این قانون یعنی دست و قدرت خدا؛ یعنی یاری خداوند. یاری خداوند در چارچوب قانون عمل می‎کند. روایتی داریم از امام صادق (ع) که دقیقا به همین انرژی تولیدشده در کربلا اشاره دارد: «اِن لِقَتلِ الحُسَینِ فِی قُلُوبِ الْمُومِنِینَ حَرَارَه لَا تَبرُدَ اَبَدا» ؛ «برای شهادت سید‌الشهداء حرارتی در دل‎‎های مومنین است که این حرارت هیچ‎گاه سرد نمی‎شود». این همان انرژی محرک تاریخ است که گفتیم. در این روایت از این انرژی به «حَرَارَه لَا تَبرُدَ اَبَدا» تعبیر شده است. شهادت سید‌الشهداء (ع) و حادثه کربلا، در دل مردم و کسانی که اهل ایمان هستند، انرژی خاصی را‎ تولید کرده است. 

استمرار عاشورا در دوره‎‎های مختلف تاریخی
 این حرکت از همان دوران حادثه عاشورا تولید شده و در طول تاریخ نمود داشته است. این حرکت خودش را به سطح آورده و از زیر پرده‎‎ها و لایه‎‎های جامعه به شکلی به لایه‎‎های رویین آمده است. البته ظهور آن در هر دوره‎ای در سطح جامعه به شکلی ویژه بوده است. در دوره‎‎هایی فقط به شکل گریه‎‎های پنهان بوده است. تا مدت‎‎ها شیعیان نمی‎توانستند برای سید الشهداء (ع) به‎صورت علنی گریه کنند، بلکه درون خانه‎‎ها گریه می‎کردند. قرن‎‎ها این جریان ادامه داشته که شیعیان وقتی به یاد امام حسین (ع) می‎افتادند، گریه می‎کردند. این گریه چیست؟ این گریه نمودی از همان انرژی زنده‎ای است که در تاریخ جریان داشته است. 

لزوم معرفت‎افزایی شرکت‎کنندگان در راهپیمایی اربعین 
ما باید هوشیار باشیم. کسانی که در مسیر همایش بزرگ اربعین قرار می‎گیرند، باید بدانند که چه می‎کنند و کجا می‎روند. سید‌الشهداء (ع) را باید شناخت. همه پیام‎‎های سید‌الشهداء (ع) در جریان انقلاب حسینی در تاریخ ثبت شده است. 
ماهیت انقلاب حسینی چه بود؟ اولا براندازی حکومت جور بود؛ ثانیا برقراری حکومت عدل. این مورد دوم کاملا در پیام‎‎های سید‌الشهداء (ع) روشن است: «فَقَدْ عَلِمْتُمْ آن رَسُولَ اللهِ قَدْ قَالَ فِی حَیاتِهِ مَنْ رای سُلْطَانا جَائِرا مُسْتَحِلا لِحُرُمِ الله‎... یعْمَلُ فِی عِبَادِ اللهِ بِالْإِثْمِ وَ الْعُدْوَانِ؛ ثُم لَمْ یغَیرْ بِقَوْلٍ وَ لَا فِعْلٍ کانَ حَقِیقا عَلَی اللهِ آن یدْخِلَهُ مَدْخَلَه‎... وَ إِنی أَحَق بِهَذَا الْأَمْرِ لِقَرَابَتِی مِنْ رَسُولِ الله‎» ؛ «شما می‎دانید که رسول خدا (ص) چنین فرموده است: هر کس سلطان ستمگری را ببیند که حرام خدا را حلال می‎شمارد... و در میان بندگان خدا به گناه و تجاوز عمل می‎کند، آنگاه با سخن و اقدام درصدد تغییر اوضاع بر نیاید، سزاوار است که خداوند او را به همان جایی از دوزخ ببرد که آن سلطان ستمگر را می‎برد... و به راستی که من (حسین بن علی (ع)) به‎دلیل نزدیکی‎ام به پیامبر (ص) ، شایسته‎ترین فرد برای این کار هستم». یا آن نامه‎‎هایی که امام حسین (ع) به اهل کوفه و سران کوفه نوشته است، مثل این نامه: «فَلَعَمْرِی مَا الْإِمَامُ إِلا الْحَاکمُ بِالْکتاب‎ الْقَائِمُ بِالْقِسْط»  این فرمایشات حضرت امام حسین (ع) نشان می‎دهد که قیام حضرت برای از بین بردن ظلم و برقراری عدل و امنیت در جامعه بود. ایشان فرزند خلف همان امیرالمومنین (ع) هستند که می‎فرمایند: «اللهُم اِنکَ تَعْلَمُ اَنهُ لَمْ یکُنِ الذِی کَانَ مِنا مُنَافِسَه فی سُلْطَانٍ وَ لَا طَلَبا لِشَیءٍ مِنْ فُضُولِ الْحُطَامِ وَ لَکِن لِنُرِی الْمَعَالِمَ مِنْ دِینِکَ وَ نُقِیمَ الْمُعَطلَه مِنْ حُدُودِکَ وَ یأْمَنَ الْمَظْلُومُونَ مِنْ عِبَادِکَ».   

پیوند انقلاب اسلامی با قیام حسینی
یکی از برترین نمونه‎‎های این انرژی، انرژی انقلاب اسلامی بوده است. انقلاب اسلامی، با انرژی قیام حسینی شکل گرفت. یکی دیگر از برجسته‎ترین نماد‎های آن انرژی معنوی مثبت، همین حرکتی است که امروز در اربعین می‎بینیم. این حرکت، حرکتی جهت‎دار و ریشه‎دار است. تازگی هم ندارد؛ این حرکت در چند سال اخیر متولد نشده است، بلکه از همان روز اولی که سید‌الشهداء (ع) به شهادت رسید، متولد شد. اما این انرژی در هر دوره از دوره‎‎های تاریخ، خودش را به شکلی متفاوت نشان داد. 
 
ظرفیت راهپیمایی اربعین برای تمدن‎سازی اسلامی
باید ببینیم این انرژی تولیدشده، چه بخش‎‎هایی از جامعه را به حرکت درمی‎آورد، یعنی چه کسانی در راهپیمایی اربعین حسینی شرکت می‎کنند. البته چه آن‎هایی که خودشان می‎آیند و چه آن‎هایی که با این جریان هم‎دل هستند. این افراد، پیرو رسول خدا (ص) و پیروان واقعی سید‌الشهداء (ع) و خواستار ظهور حضرت ولی عصر (عج) و پیاده شدن هدف قیام حسینی و انتقام، به معنی برچیده شدن مظاهر ظلم، هستند. در مورد حضرت ولی عصر (عج) در روایت داریم: «... الذِی ‎یمْلَأُ اللهُ عَز وَ جَل بِهِ الْأَرْضَ عَدْلا وَ قِسْطا کمَا مُلِئَتْ جَوْرا وَ ظُلْما» . در دعای ندبه هم داریم: «اَینَ هَادِمُ اَبْنِیه الشرْکِ وَ النفَاقِ... اَینَ مُبِیدُ الْعُتاهِ وَ الْمَرَدَه». بنابراین، انتقام به این معناست. 

ویژگی‎‎های راهپیمایی اربعین
اربعین، حرکت افرادی است که همه چیزشان را برای سید‌الشهداء (ع) فدا می‎کنند. این حرکت چند خصوصیت دارد: یکی اینکه جهت‎دار است؛ یعنی همه به ‎سوی حسین (ع) می‎روند. یعنی این حسین (ع) است که آن‎ها را به حرکت درمی‎آورد. حسین کیست؟ حسین (ع) تجسم ارزش‎‎های محمدی (ص) است: «حُسَینٌ مِنی وَ اَنَا مِنْ حُسَین» . این تعریف حسین بن علی (ع) در یک کلمه است. یعنی حسین (ع)، رسول ‎الله (ص) است با همه خوبی‎‎ها و کمالاتی که رسول‌الله (ص) داشته است. تمام انرژی حرکت اربعین به این سمت است. پس انرژی، انرژی جهت‎دار است. این انرژی آن‎چنان مولد است و آن‎چنان بشر را به حرکت درمی‎آورد که تمام ظرفیت انسان‎‎ها را به ‎کار می‎گیرد. این انرژی اگر از مردم، خون بطلبد، خون می‎دهند... دست بطلبد، دست می‎دهند... پا بطلبد، پا می‎دهند... سر بطلبد، سر می‎دهند... مال بطلبد، مال می‎دهند. شما چنین پدیده‎ای را می‎بینید. 
صدام چندین سال پیش، کشتار عجیبی را در همین پیاده‎روی اربعین به راه انداخت به زائران با هلی‎کوپتر و تانک و توپ و اسلحه و... حمله کرد. اما مردم سال بعد باز هم با این شعار در مراسم پیاده‎روی اربعین شرکت کردند: «لَو قَطعُوا اَرْجُلَنَا وَ الْیدَینِ، نَأْتِیکَ زَحفَا سَیدِی یا حسَین»؛ یعنی «اگر دست و پای ما را قطع کنند، ما سینه‎خیز به‎سمت تو می‎آییم، ‎ای آقای ما حسین جان». این فقط شعار نبود، بلکه در عمل هم آن را نشان دادند. 
می‎بینیم که این انرژی، تمام ظرفیت بشر را به ‎کار می‎گیرد. این نهضت، هر چقدر برای رسیدن به هدف به پاسخ نیاز داشته باشد، پیروان سید‌الشهداء (ع) از پاسخ دادن مضایقه نمی‎کنند. این همان پاسخی است که سید‌الشهداء (ع) در عصر خودش می‎خواست، ولی در آن زمان به ایشان داده نشد. همان پاسخی است که حضرت امیرالمومنین (ع) دنبالش بود، ولی این پاسخ به حضرت امیر (ع) هم داده نشد. 
اما انرژی تولید شده در عاشورا چه کرد؟ جامعه را به‎سمتی هدایت کرد که این پاسخ را بدهد. جامعه که این پاسخ را بدهد، حتما به آن نتیجه‎ای خواهد رسید که باید از آغاز می‎رسید؛ همان حکومت عدل کامل و تامی که حکومت محمدی، حکومت علوی و حکومت حسینی است و مظهر تامش در حکومت مهدوی جلوه خواهد کرد